قهرمان ميرزا عين السلطنه
3649
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
آرامش قزوين اولا در چند روز قبل حضرت بندگان آقاى حكمران دو شب جناب قونسل و جنرال و ساير سركردگان قشون دولت بهيه را ميهمان كردند . بسيار خوب واقع شد . حضرت ارفع و الا فرمانفرما روحى فداه تشريف داشتند . امروز هم جميع سالداتهاى دولت بهيّه را در باغ دولتى ميهمان كردهاند . سالدات هم قصد دارند ژاندارم و پليس قزوين را مهمان نمايد . للّه الحمد قزوين بر خلاف رشت و تبريز سلوك كردند . درواقع از حسن نيت جناب قونسل و حضرت حكمران بود كه قزوين توليد فساد نشد . فرمانفرما - عضد السلطان چند روز است مذاكره است حضرت سپهدار حاكم آذربايجان و زنجان شده بايد همين دو روزه وارد قزوين بشود . حضرت و الا فرمانفرما انتظار رسيدن پول را دارد كه از قزوين حركت نمايد به جهت حكومت همدان و كرمانشاهان . هنوز كه پول نرسيده . هر وقت رسيد ايشان حركت مىفرمايند . حضرت و الا عضد السلطان ( برادر بطنى و صلبى سالار الدوله ) ديروز وارد قزوين [ شدند ] و امروز طهران تشريف بردند . چند روز است عدهاى از سالدات به طرف رشت حركت كردند . از قرارى كه مذاكره است تمام قشون دولت بهيه اين چند روز حركت خواهند فرمود . ترتيب حركت سبب چه شده از روى تحقيق نمىدانم . وقايع طهران را البته به عرض مبارك رسانيدهاند كه جمعى در شاهزاده عبد العظيم ( ع ) بست نشستهاند بهعنوان حقوق . وضع كرمانشاه از وضع كرمانشاهان لا بد به عرض مبارك رسيده بعد از ورود يار محمد خان و فرار دادن سالار الدوله با مردم بناى سختى و ناسازگارى را گذاشت ، چند نفر از علماى محترم را دار كشيد . شرف الملك كردستانى را تيرباران كرد . ثانيا مردم با سالار الدوله همراهى كرده او را با سوارهاى داود خان وارد كرمانشاهان كردند . يار محمد خان فرار و جمع كثيرى از مجاهدين كشته شدند . نقدا كرمانشاه در تصرف سالار الدوله مىباشد . جناب آصف الدوله تشريف بردند رشت در نهايت احترام وارد شدند نقدا رشت امن است . » [ پاياننامه اسعد الحكماء ]